Je kent ‘m vast:
Je ploft op de bank. Hoofd vol. Lijf moe.
Eigenlijk wil je niks meer.
En voor je het weet… zit je weer half comateus een uur kattenfilmpjes te kijken op Instagram. 

Dit lijkt misschien een ontspanningsmomentje, maar dat is het eigenlijk stiekem niet. Je brein krijgt namelijk nog steeds prikkels, en dus geen rust.

Uit onze poll bleek dat maar liefst 90% wel eens in bed ligt te doomscrollen en 60% zelfs heel vaak. Terwijl, we gaan naar bed om tot rust te komen, toch? 

Niks doen, het lijkt wel alsof we het verleerd zijn.

We staan bijna 24/7 “aan”, en jouw zenuwstelsel staat allang op de noodrem, terwijl jij denkt dat je “gewoon moe” bent. Tijd voor een wake-up call. Want zeg eens eerlijk, wanneer heb jij voor het laatst écht gelummeld? In deze blogpost leg ik je uit:

• hoe je zenuwstelsel werkt
• hoe het zit met onze dagelijkse prikkels
• hoe ik als ondernemer ontprikkel
• jouw cheat-sheet voor ontprikkelen
  

Let's go!

Hoe werkt je zenuwstelsel

Ons autonome zenuwstelsel heeft grofweg twee standen: een gaspedaal en een rempedaal:

Die rem wordt voor een groot deel bediend door de nervus vagus - je grote “ontspan-zenuw”. Deze zenuw loopt van je brein langs je keel, hart en buik. Zie ’m als je interne rempedaal / chill-knop.
Als die geactiveerd wordt, krijgt je systeem het signaal:
“Het is veilig. Je mag zakken. Je hoeft nu even niks.”

Het gaspedaal is het tegenovergestelde. Dat is je actiestand: je hartslag gaat wat omhoog, je spieren zijn paraat, je brein staat op scherp. Super handig als je iets moet fixen, presteren of reageren, maar niet bedoeld als 24/7 modus.

Het probleem?
We drukken de hele dag op het gaspedaal, en vergeten de rem bijna volledig. En wie wel eens auto heeft gereden weet, als je gas geeft i.p.v. te remmen kan dat heel vervelend uitpakken... 

En daar komen ook onze telefoons om de hoek kijken.

Elke notificatie, elke 'pling', elke nieuwe reel is een mini-belletje aan je brein:
hé, er is iets nieuws, wil je kijken?

Je krijgt een klein dopamine-shotje, je beloningsstofje, en voor even voelt dat lekker. Maar voor je zenuwstelsel is dat een seintje: gas erop, we zijn weer “aan”.

Zie je wat er gebeurt? Je was moe, leeg, overprikkeld… maar de dopamine zorgt ervoor dat je tóch door scrollt. 
Het resultaat: meer uitputting in plaats van ontspanning. Wat er op de lange termijn gebeurt:

Gevolg: je bent kapot, maar ligt alsnog te scrollen. Niet omdat je geen ruggengraat hebt, maar omdat je biologie gewoon doet waar ’ie voor gemaakt is: zoeken naar dingen die snel goed voelen. Alleen had Moeder Natuur daar geen push-notificaties of kattenfilmpjes bij bedacht...

Prikkel-overload: nu vs. vroeger

Ons systeem is ontworpen voor een leven met seizoenen, stilte en stukken verveling, niet voor 24/7 breaking news en groepsapps. Het is gebouwd voor:

Wat we nu doen:

Er gaan online allerlei cijfers rond dat je tegenwoordig in 1 dag dezelfde hoeveelheid prikkels krijgt als vroeger in een jaar. Hoewel het lastig is om dit soort cijfers onderbouwd te krijgen is het duidelijk dat het tegenwoordig vele malen meer is dan in vroegere tijden. 
Dus nee, het ligt niet aan jou.
Je brein en zenuwstelsel zijn hier eigenlijk helemaal niet voor gebouwd.
Maar… we kunnen wél leren doseren en reguleren in plaats van alles maar non-stop binnen laten komen.

Hoe ik als ondernemer ontprikkel

Ik ben zelf zo iemand die eigenlijk altijd “aan” staat. Ik doe alles met volle overgave, en zeker als ondernemer is er altijd wel íets om je in vast te bijten. Tachtig tabjes open, in je hoofd én op je laptop en een to-do lijst die alleen maar langer wordt i.p.v. korter.
En dan ’s avonds merk je opeens; ik ben helemaal leeg… maar... ik kan niet landen. Tel daar nog HSP en een hormoon-cocktail bij op die met de leeftijd komt (hello peri-menopause) en het feest is compleet. Dan merk je dat:

Daarom heb ik mijn bad-ritueel. Niet als luxe, maar als noodzaak. Ik ga elke dag in bad. Van jongs af aan eigenlijk al. Blijkbaar wist mijn lijf al eerder dan mijn hoofd dat ik het nodig had ;-).
Ik heb dat warme water nodig om letterlijk de dag van me af te laten glijden. Geen iPad, geen muziek, alleen het warme water en mijn eigen gedachten.
Zonder bad blijf ik vaak hangen in die onrustige tussenzone: te moe om nog productief te zijn, te aan om écht te ontspannen.

Als het bad niet meer genoeg is

Stress gaat zich bij mij in mijn lijf vastzetten. In combinatie met 25 jaar voornamelijk zitten tijdens mijn kantoorbaan is dit geen episch uitgangspunt. Na mijn zoveelste ritje naar de fysio kreeg ik een wake-up call. Ze zei “Je lijf herkent rust niet meer als rust. Je hebt een bewuste ontspan-knop nodig.” 

Au. Maar ook: ja, fair.

Mijn systeem staat continu in een lichte “aan”-stand. Geen rood alarm, maar zeker ook geen groen licht. Altijd oranje. En dat put uit. Dat los je niet op met een dagelijks bad alleen.

Wat ik nu veranderd heb

Ik ben niet ineens een monnik geworden of op een berg in Nepal gaan wonen, maar ik ben wel dingen bewust anders gaan doen. Bij mij ziet dat er nu zo uit:

Door deze relatief kleine veranderingen is mijn schermtijd met maar liefst 80% afgenomen! 
En het bizarre is: hoe meer ik m’n zenuwstelsel weet te kalmeren, hoe duidelijker dingen worden. Ik weet beter wat ik wil, heb meer focus, maak taken beter af i.p.v. dertig dingen tegelijk en ben minder prikkelbaar en vermoeid. Als ik iets wil doen of opzoeken pak ik mijn laptop, en ga ik gericht aan het werk, i.p.v. wat losse flodders op mijn telefoon. 

Dus al die kleine tweaks voelen niet als nóg iets op mijn to-do lijst, maar juist als de basis waardoor alles wat daarbovenop komt lichter wordt.

Je zenuwstelsel-cheat sheet

Geen zin om alles te onthouden? Hier is je mini-cheat sheet: drie simpele manieren om je zenuwstelsel te helpen, zonder je leven om te gooien.

1. 15 minuten écht niks

En dan bedoel ik ook echt: níks.
Geen telefoon, geen audio, geen input. 

Ideeën:

• warm bad of douche, zonder podcast 

Dit is je parasympatische tijd - het rempedaal. Tijd waarin je zenuwstelsel het signaal krijgt: “we hoeven nu even niet te presteren”.

Liefst 2-3 keer per dag, minimaal 15 minuten. En doe je een powernap? Hou het korter dan 30 minuten, anders gaat je slaapritme weer in de war, en dat willen we natuurlijk niet ;-)

2. Korte adem-pauzes

Je nervus vagus is heel gevoelig voor je ademhaling.
Je hoeft geen ingewikkelde technieken te doen; dit is al genoeg:

Doe dit een paar keer per dag, bijvoorbeeld:

Zie het als mini-resets voor je systeem.

3. Scherm-hygiëne (digital detox, maar dan realistisch)

In plaats van “ik moet minder op mijn telefoon”, kun je het concreet maken:

Dit gaat niet over streng zijn of iets niet meer mogen, maar over je zenuwstelsel beschermen.
Je bent geen machine, je bent een mens, en ieder mens heeft rust nodig, échte rust.

Een mini-ritueel voor je zenuwstelsel

Je zenuwstelsel reageert niet alleen op gedachten, maar juist ook op signalen uit je lijf:

Na je bad of douche kun je daar een heel simpel mini-ritueel van maken, met bijvoorbeeld The Flow Master®:

Door je lijf rustig in te masseren, geef je letterlijk via de huid, de adem en de zintuigen het signaal aan je zenuwstelsel: “het is oké, we hoeven nu niet te rennen.”

Maak er een klein ritueel van:

Zo creëer je heel simpel jouw mini ‘flow’ momentje. Geen mantra nodig, geen perfecte meditatiehouding. Alleen jij, je huid en een paar rustige ademhalingen. Meer hoeft je zenuwstelsel echt niet.

Kunnen we het nog bijbenen als mens?

Al die prikkels en zoveel dat moet op een dag, kunnen we het allemaal nog wel bijbenen?

Nee, niet op de automatische piloot.

De burn-outcijfers liegen er helaas ook niet om: in Nederland kampt ongeveer 1 op de 6 werkenden met serieuze spannings- of burn-outklachten. Vooral vrouwen in de drukste levensfase - werk, gezin, mantelzorg, hormonen - lopen extra risico. 

Dus nee, het is geen “aanstellerij” als je je leeg en overprikkeld voelt. Je zenuwstelsel zegt gewoon: tot hier en even niet verder. Ons systeem is gemaakt voor:

Maar we hebben wél invloed op hoeveel we binnenlaten en hóe we herstellen. We kunnen leren:

Lekker lummelen. Niet omdat het “moet”, maar omdat dit de enige manier is waarop we een beetje heel blijven in deze high-speed wereld.

En nee, je zenuwstelsel hoef je niet “perfect” te managen. Begin klein.
Eén adem-pauze. Eén avond zonder doomscroll. Eén warm bad.
Misschien een Flow Master-moment na je douche. 

Je hoeft niet méér je best te doen.
Je mag juist leren minder te hoeven.

En dat gaat waarschijnlijk héel erg onwennig voelen, maar het is het grootste cadeau wat je jezelf kunt geven.